20 қаңтарда Қызылордада өткен Ұлттық Құрылтайдың V отырысында энергетикадағы тапшылық, ірі инфрақұрылымдық жобалар, экономикалық саясаттағы жаңа кезең және саяси-құқықтық реформалар жөнінде бірқатар нақты тұжырым айтылды.
Жиында президент Қасым-Жомарт Тоқаев энергетика, инфрақұрылым, экономикалық саясат, парламенттік реформа және құқықтық жүйені жаңғырту мәселелеріне тоқталды.
Энергетикалық қауіпсіздік
Президенттің энергетика саласындағы басты мәселе – электр энергиясының жетіспеушілігі туралы айтты. Қазіргі кезде елде сағатына 123,1 млрд кВт/сағат энергия өндіріледі.
Осыған орай көмір генерациясын күшейту, газ және баланстаушы қуатты дамыту, атом электр станцияларын күтпей жаңа көздерді іске қосу секілді шараларды жүзеге асыруға үкімет қамдануы керек. Құрылтайда елдегі дата-орталықтардың энергия тұтынуы металлургиямен тең екені туралы да сөз қозғалды.
Алайда елде энергия тапшылығы бар кезде энергия сыйымдылығы жоғары жобаларды іске қосу қаншалықты орынды екені туралы сұрақтың басы ашық қалды.
Экономикадағы фискалдық кезең
Президент экономикалық өсімді бәсеңдетпеу мемлекеттің басты стратегиялық мақсаты екенін атап өтті.
«Осы мақсатта инфляцияны төмендету, жаңа инвестициялық цикл бастау, салық саясатын жаңарту бағытында нақты қадамдар жасалуға тиіс», – деді ол.
Айта кетейік, Қазақстанда баға өсімі халық табысынан 7 есе жоғары. 2021-2025 жылдар аралығында баға деңгейі жиынтық түрде 74%-ға өскен. Халықтың нақты табысы бұл кезеңде шамамен 10%-ға ғана артқан. Экономист Мақсат Халықтың айтуынша, бұл теңгенің құнсыздануын білдіреді.
Жаңа Салық кодексіне көшу барысында Үкімет пен жергілікті атқарушы органдарға «фискалдық транзитті» бейтарап әрі қақтығыссыз қамтамасыз ету тапсырылды. Қоғамнан келіп түскен ұсыныстарды мұқият зерделеп, қажет жағдайда түзетулер енгізу ашық экономикалық саясаттың басты шарты ретінде көрсетілді.
Жаңа Парламент туралы не белгілі?
Құрылтайдағы ең өзекті тақырыптардың бірі – парламенттік реформа. 2025 жылдың 8 қыркүйегінде президент жолдауында бір палаталы парламент құру туралы айтылды. Сенатты тарату жөнінде референдум 2027 жылы өтеді.
Жаңа заң шығарушы органның атауын «Құрылтай» деп атау ұсынылды. Президент бір палаталы парламентке көшу бастамасын қоғам қолдап отырғанын мәлімдеді.
Жұмыс тобының қорытындысы бойынша Парламент 145 депутаттан тұрады, комитеттер саны 8-ден аспайды. Депутаттар пропорционалды жүйе арқылы сайланады. Партиялық меже 5% деңгейінде бекітілді.
Президент сөзінде құқықтық мемлекет қағидатын нығайту мәселесіне де кеңінен тоқталды. Конституцияның бірқатар нормаларын нақтылау, Президент сайлауына қатысты тәртіпті айқындау, цифрлық құқықтар мен жеке деректерді қорғауды Ата заң деңгейінде бекіту ұсынылды.
Айта кетейік, енді елді вице-президент қызметі іске қосылады. Ал Қазақстан халқы ассамблеясы мен ұлттық құрылтайдың міндеттері халық кеңесіне тапсырылады.
