Соңғы бес жылда Қазақстанда бағаның өсу қарқыны халық табысының өсімінен бірнеше есе асып түсті. Ресми статистикаға сүйенсек, 2021-2025 жылдар аралығында баға деңгейі жиынтық түрде 74%-ға өскен. Ал осы кезеңде халықтың нақты табысы шамамен 10%-ға ғана артқан.
Экономист Мақсат Халықтың айтуынша, бұл ақшаның құнсыздану деңгейі өте жоғары екенін көрсетеді.
«Баға өсімі 70%-дан жоғары, нақты айтқанда 74%. Ал табыстың өсімі бес жылда бар болғаны 10%-ды құраған. Яғни бағаның өсімі халық табысының өсімінен 7 есе жоғары. Бұл – ресми статистика. Ал кейбір сарапшылар инфляцияның нақты деңгейі жылына 40–50%-ға дейін жетуі мүмкін екенін айтады», – деді экономист.
Инфляцияның жинақталған әсері
Ресми деректерге сәйкес, инфляцияның жылдар бойынша серпіні бірқалыпты болмаған.
2021 жылы инфляция деңгейі 8,4%-ды құрап, бағаның жинақталған индексі 108-ге жетті. 2022 жылы инфляция күрт өсіп, 20,3%-ды құрады, жинақталған индекс – 130. 2024 жылы инфляция 8,6% деңгейінде қалыптасып, индекс 155-ке дейін өсті. Ал 2025 жылы инфляция қайтадан үдеп, 12,3%-ды құрап, жинақталған индекс 174-ке жеткен.
Осылайша 2021 жылы 100 теңге тұрған тауарлар мен қызметтер 2025 жылы орта есеппен 174 теңге тұрады. Бұл халықтың сатып алу қабілетінің төмендегенін білдіреді.
Табыс өсімі инфляцияны қуып жете алмады
Баға өсімімен салыстырғанда халықтың нақты табысының динамикасы әлдеқайда әлсіз болды.
2021 жылы нақты табыс 4,1%-ға өсіп, жинақталған индекс 104-ті құрады. 2022 жылы өсім 2,8% болып, индекс 107-ге жетті. 2023 жылы табыс өсімі небәрі 0,9% болды. 2024 жылы 4,6% өсім байқалғанымен, 2025 жылы нақты табыс керісінше 2,3%-ға төмендеді.
Нәтижесінде бес жыл ішіндегі халық табысының жиынтық өсімі шамамен 10% деңгейінде қалыптасты.
Қауіп пен сын-қатер
Мақсат Халықтың пікірінше, егер мемлекет инфляцияны ауыздықтауға бағытталған тиімді саясат жүргізбесе, халықтың нақты табысын сақтап қалу одан әрі қиындай береді. Экономистинфляциямен күресте тек ақша-несие саясаты ғана емес, өндірісті дамыту, бәсекені күшейту және халық табысын арттыруға бағытталған жүйелі шаралар қажет екенін атап өтті.
фото: istockphoto.com
