Үкіметтің тапсырмасы бойынша көмір өндірісін реттеу функцияларын Энергетика министрлігіне заң жүзінде беру процесі басталды. Бұл – көптен күткен шара.
Жыл сайын елімізде 110 млн тоннаға жуық көмір өндірілсе, соның 70%-ы ел ішінде қалады. Оның жартысынан көбі энергия өндіруші ұйымдарға жеткізіледі. Күзде өңірлерде көмірді халыққа жеткізуге байланысты жанар-жағар май және отын логистикасында қиындықтар туындайды (ел ішінде локомотивтік тарту күші жетіспейді). Сол себепті бұл мәселелердің бір мемлекеттік органның жауапкершілігінде болғаны дұрыс.
Осыдан 10 жыл бұрын көмір саласын реттеу міндеті Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінен Энергетика министрлігіне жүктелген еді, бірақ лоббиден кейін Индустрия министрлігіне қайтарылды.
Қысқа мерзім ішінде көмір өндіруші компаниялардың келісімшарттық міндеттемелерін орындауына мониторинг жүргізіліп, көптеген бұзушылық анықталды. Мысалы, «АрселорМиттал Теміртау» компаниясы миллиардтаған теңгеге міндеттемелерін орындамаған (бір ғана мысал). Кейбір көмір өндіруші кәсіпорындарда көмір қабаттарын дер кезінде газсыздандыру жүргізілмеген.
«Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодекстің 153-бабының 2-тармағында былай делінген:
«Табиғи метан мөлшері жоғары көмір қабаттары бар кен орындарын алдын ала дегазациялау, желдету және қабаттық дегазациялау бағдарламаларын жүзеге асырмай өңдеуге тыйым салынады».
Ол кезде көмір өндіруші компаниялар айыппұлдар мен міндеттемелерін төлемей қойды. Себебі оларға Индустрия министрлігіне қайтып, сол жерде өзара келіскен оңай еді.
Көмір өндірісін салалық министрлік өз қол астына алатынына қуаныштымын. Шындығын айтсақ, бұл ірі компаниялардың (Қазақмыс, АМТ, ERG) заң талаптарын толық орындауын қадағалауды жеңілдетеді.
Нұрлан Жұмағұлов
фото: ortcom.kz
