2025 жылдың екінші тоқсанында Қазақстанның несие нарығында бөлшек несиеге деген сұраныс артты. Ұлттық Банктің сауалнамасына қатысқан 19 екінші деңгейлі банктің дерегіне сүйенсек, Қазақстан азаматтары мен шағын және орта бизнес иелері арасында несиеге өтінім көбейген.
Биыл сәуір-маусым айларында халық арасында ипотекалық кредиттеуге сұраныс артып, орташа қарыз көлемі адам басына шаққанда 17,4 млн теңгеге дейін өсті. Ұлттық банк сарапшылары бұл үрдісті мемлекеттік ипотекалық бағдарламалар мен құрылысшылар ұсынған жеңілдіктердің ықпалымен байланыстырады.
Автонесиеге қызығушылық та үздіксіз өсіп келеді. Маусым айында өтінімдер саны 16%-ға артып, 1,6 млн-ға жетті.
Сонымен қатар, кепілмен берілетін тұтынушылық несиелер бойынша өтінімдер саны өскен. Кепілсіз кредиттеуге сұраныс енді артып келе жатыр еді, алайда кейбір банктер сыйақы мөлшерлемесін қатаңдатқандықтан, бұл салада айтарлықтай серпіліс байқалмады.
Банктердің пікірінше, 2025 жылдың үшінші тоқсанында кепілмен берілетін тұтынушылық несие мен автонесиеге сұраныс сақталып, аз да болса өсім пайда болады.
Орта және шағын кәсіпкерлік салаларында да несиеге сұраныс артып отыр. Қазір кәсіпкерлерді несие алуға ынталандыратын мемлекеттік бағдарламалар мен жеңілдетілген пайыздық мөлшерлемелер бар. Ұлттық банктың баяндамасына сәйкес, орта бизнестен кредиттеуге түскен өтінім саны 15%-ға өсіп, 5,3 мыңға жетсе,912 мың шағын бизнес иесі несие алып, көрсеткішті 3%-ға арттырды.
Ірі кәсіпорындар ішінде несиеге қызығушылық танытқандар аз, деп хабарлайды Ұлттық банк. Бұл мемлекеттік қолдау бағдарламаларының шектеулі болуымен байланысты. Ірі бизнес нысандарынан түскен несие өтінімдері үш айішінде 15%-ға қысқарып, 200-ге жетті.
Экономист Нұрсұлтан Ерболатұлы Sarapshy.info-ға берген сұхбатында несие нарығындағы бұл өзгерістердің себебін түсіндірді.
«Банк секторының экономиканы кредиттеукөрсеткіші соңғы 10 жылда айтарлықтай түсіп кетті. Екінші деңгейлік банктер үшін бизнесті қаржыландырудан гөрі тұтынушылық несие беруқолайлы болып тұр. Қазір банк секторындағы тұтынушылық несиенің көлемі 38-40%-ға жетті.
Бөлшек несиеге сұраныстың өсуіне инфляция да, жоғары пайыздық мөлшерлеме де әсер етпейді. Несиенің қымбаттығына қарамастан халық қарыз алуды жалғастырып келеді. Халық табысының артуы несие алу өсіміне мүлде сәйкес келмейді. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше халық табысының тең жартысын азық түлікке жұмсайтынын ескерсек, қалған табыстың көбісі несие өтуге кетеді.
Менің ойымша, ипотекалық несиеге сұраныс жылдан жыла арта береді. Себебі халықтың басым бөлігі тұрғын үйді бірден сатып ала алмайды. Ал кепілсіз тұтынушылық несие нарығы келесі жылдан бастап тарылуы мүмкін. Себебі жаңа салық кодексінде тұтынушылық несиеден түскен табыс салығы 25%-ға дейін көтерілді. Бұл екінші деңгейлі банктерді шағын және орта бизнесті кредиттеуге ынталандыру мүмкін», – дейді сарапшы.
фото: freepik.com
