Ресей президенті Владимир Путин өткен жылы Ақтау маңында апатқа ұшыраған Әзербайжан жолаушылар ұшағын ресейлік әуе қорғаныс жүйесі қателікпен атып түсіргенін растады. Бұл туралы ол 9 қазанда Душанбеде Әзербайжан президенті Илхам Әлиевпен кездесу кезінде айтты.
Путиннің сөзінше, ұшақ апатының себептері туралы оған тек 7 қазанда, оқиға бойынша жан-жақты талдау аяқталғаннан кейін хабарланған. Ол ресейлік әуе қорғаныс күштері украиналық ұшқышсыз аппараттардың шабуылына жауап беріп жатқан сәтте екі зымыран ұшырылғанын айтты.
«Апаттың бірінші себебі – әуе кеңістігінде болған украиналық ұшқышсыз аппарат. Біз Ресей шекарасын бұзып өткен үш дронды бақыладық. Әзербайжан ұшағы зымыранның соққы беруші элементтерінен емес, олардың сынықтарынан зақымданған болуы мүмкін.
Экипажға Махачкала әуежайына қону ұсынылды, бірақ олар өздерінің базалық әуежайына қайту туралы шешім қабылдаған», — деп ақталды ол.
Кремль кешірім сұрады
Кремль жариялаған видеода Путин апат үшін кешірім сұрап, Ресей өтемақы төлейтінін және кінәлі әскери қызметкерлердің әрекеттеріне құқықтық баға берілетінін мәлімдеді. Оның сөзінше, Ресейге тиесілі екі зымыранның сынықтары ұшаққа тиген болуы мүмкін.
Ақтаудағы ұшақ апаты және оның салдары
Azerbaijan Airlines компаниясына тиесілі Embraer ERJ 190-100 ұшағы 2024 жылдың 25 желтоқсанында Ақтау қаласы маңында құлады. Апат салдарынан 38 адам қаза тапты: олардың 25-і – Әзербайжан, жетеуі – Ресей, алтауы – Қазақстан азаматтары.
Бұл оқиғадан кейін Мәскеу мен Баку арасындағы қатынас суып, тараптар бір-бірінен түсініктеме талап еткен болатын.
Путиннің мәлімдемесі екі ел арасындағы шиеленісті бәсеңдетуге бағытталғанымен, Dolce Welle агенттігінің сарапшылары бұл оқиғаның Ресейдің әскери жүйесіндегі техникалық және басқарушылық кемшіліктерді ашып бергенін атап өтеді.
Тәжікстандағы сапар және халықаралық қысым
Путин мен Әлиевтің кездесуі Ресей президентінің Тәжікстанға сапары аясында өтті. Тәжікстан халықаралық қылмыстық сотқа мүшелік етеді. Ел наурыз айында Гаага соты шығарған Путинді қамауға алу туралы ордерді орындауға міндетті болатын. Путиннің сапары қарсаңында Human Rights Watch халықаралық құқық қорғау ұйымы Душанбе билігін Ресей президентіне елге кіруге рұқсат бермеуге немесе келген сәтте қамауға алуға шақырған. Алайда тәжік билігі бұл үндеуге жауап қатқан жоқ.
Контекст
2025 жылдың қыркүйегінде НАТО әскери комитетінің төрағасы Джузеппе Каво Драгоне ресейлік дрондар мен әскери ұшақтардың бірнеше рет Балтық елдерінің әуе шекарасын бұзғанын мәлімдеді.
10 қыркүйекке қараған түні Польшаның әуе кеңістігінде шамамен 19 дрон атып түсірілді. Бірнеше күннен кейін ресейлік дрондар Румыния шекарасын кесіп өтті. 19 қыркүйекте Эстонияның әуе кеңістігіне үш ресейлік МиГ-31 ұшқышсыз аппараты рұқсатсыз кірген. Сондай-ақ дрондар Дания мен Германияның солтүстігіндегі Шлезвиг-Гольштейн аймағынан табылған.
Қазір НАТО Балтық елдерінің әуе кеңістігін бақылау миссиясын күшейту шараларына кірісті.
фото: Азамат Сәрсенбаев / Reuters
