Ресейдің үгіт-насихаты Қазақстан азаматтарының қоғамдық пікіріне әлі де әсер етеді. Demoscope қоғамдық пікірді зерттеу бюросы «Қазақстандықтардың Украинадағы соғысқа көзқарасы» тақырыбында жүргізген зерттеуі осыны растайды.
Сауалнамаға қатысқандардың 27,8%-ы Украинадағы соғысты Ресей пропагандасының негізгі тезистері арқылы қабылдайды. Мысалы, респонденттердің 10,7%-ы Ресей Украинадағы нацистерге қарсы «арнайы әскери операция» жүргізіп жатыр деп есептесе, ал 17,1%-ы бұл соғысты Ресейдің Батыс елдері мен НАТО-ға қарсы күресі деп қабылдайды.
Қазақстан азаматтарының соғысқа деген көзқарасы үш жыл ішінде өзгермеген.
«2022 жылы Кремльдің ұстанымын 33,2%-ы, ал 2023 жылы 31,8%-ы қолдаған. Бұл көрсеткіштің тұрақтылығы Қазақстанның ақпараттық кеңістігінің осал екенін көрсетеді. Қазақстанда ресейлік, соның ішінде пропагандалық контент үздіксіз таралып, белгілі бір аудиторияға тұрақты түрде ықпал етіп отыр», — делінген хабарламада.
Сауалнамаға қатысушылардың 24%-ы Ресейдің мақсаты – Украинаны басып алып, федерация құрамына қосу екенін айтқан. Алайда респонденттердің жартысына жуығы (48,2%) нақты жауап беруге қиналған.
Соғыстың басталуына қатысты көзқарастың айырмашылығы азаматтардың жас ерекшелігіне байланысты әртүрлі болып отыр. Ресейді 60 жастан асқан (37,7%) азаматтар қолдаса, 50-59 жас аралығындағы респонденттер 17,3%, ал 30-39 жастағыларға 7,1% қолдаған.
Екі тарапты қолдау деңгейіне келсек, Қазақстан азаматтарының соғысқа қатысты бейтарап ұстанымы тұрақты сақталып отыр. 2025 жылы бейтарап пікір білдіргендердің үлесі 55,5%, ал 2022 жылы бұл көрсеткіш 59,1%, 2023 жылы 59,8% болған.
Зерттеу нәтижесі соғыс туралы негізгі ақпарат көзі – әлеуметтік желілер (55,8%) екенін көрсеткен. Сондай-ақ респонденттер Қазақстан (19,9%) мен Ресейдің БАҚ-тарынан (9,3%), таныстары мен туыстарынан (13,6%) мәлімет алатынын айтқан. Украина (2,9%) мен басқа елдердің (2,4%) ақпарат құралдары аса танымал емес.
Сауалнама барысында Қазақстан азаматтарының 25,8%-ы Ресейдің Қазақстанға шабуыл жасауы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Олардың 8,8%-ы мұндай сценарий міндетті түрде болады деп санаса, 17%-ы әскери агрессия белгілі бір жағдайда ғана болуы мүмкін дейді.
Соғыстың Қазақстан экономикасына әсеріне қатысты пікірлер де екіге бөлінді. Сауалнамаға қатысқандардың 35,1%-ы соғыстың экономикаға теріс әсер еткенін айтты. Тек 5%-ы оң өзгерістерді байқаған, ал 41,3%-ы соғыс пен экономикалық жағдайдың нашарлауы арасында байланыс көрмейтінін жеткізді.
DEMOSCOPE зерттеуінің нәтижесі қоғамның Ресейден үрейленетінін, сонымен қатар соғыс тақырыбына қызығушылықтың азайғанын көрсетті. Алайда бұл тақырып әлі де өзекті, себебі қазақстандықтардың 42%-ы майдандағы жағдайды бақылауды жалғастырып отыр. Олардың 11,8%-ы күн сайын жаңалықтарды қадағаласа, 30,2%-ы ара-тұра қарап отырады. Бұл көрсеткіштер қоғамның соғыс тақырыбынан жалығып, елдегі экономикалық және саяси мәселелерге назар аудара бастағанын көрсетеді.
Сауалнама 2025 жылдың 27 қаңтары мен 5 ақпан аралығында жүргізілді. Бұл зерттеу MediaNet Халықаралық журналистика орталығы, Конрад Аденауэр атындағы қор және PAPERLAB зерттеу орталығының қолдауымен жүзеге асты.
Сурет: Ulysmedia.kz
