20 қазанда ҰҚК Шекара қызметі «Қорғас» халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығында 620 ақбөкен мүйізін Қытайға заңсыз алып өту әрекетін тоқтатты. Тәркіленген мүйіздің жалпы құны қара нарықта шамамен 180 млн теңгеге бағаланады. Есептесек, бір мүйіз шамамен 290 мың теңге тұрады екен.
Қазақстан киік мүйізін өте қатаң қадағалаймыз деп CITES-ке уәде берген
Қазақстанда киік саны 4 миллионға жетті деді, бұл әлемдік популяцияның 98%-ынан астамы. Мал егістігі мен жайылымға залал келтіріп жатыр деп Батыс Қазақстан облысында арнайы реттеу жүргізіліп жатыр: 2026 жылдың басынан бері облыста 18 874 киік атылды. Ал мүйіз экспортына ұзақ жыл бойы тыйым салынған болатын.
Енді бұл өзгерді. Биыл CITES конференциясында Қазақстанның мүйіз экспорттаймын деген бастамасын 111 ел (қатысушылардың 94%-ы) қолдады. Жеті мемлекет, соның ішінде Моңғолия қарсы болды. Қазақстан сату табысын биоәртүрлілікті сақтауға жұмсауға және сатылымның ізін қадағалауға уәде берді. Қазір әр мүйіз міндетті түрде таңбаланады. Бірақ бұған дейінгі жылдары таңбаланып жиналған мүйіздің есебін әлі берген жоқ.
Ашық қалған сұрақтар
ҰҚК хабарламасында мүйіздердің қайдан келгені, кімдер ұсталғаны және оларға қандай айып тағылатыны айтылмаған. Материалдар процессуалдық шешім үшін құзыретті органға жіберілген. Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес, тергеу барысы жарияланбайды. Мүйіздің таңбасы бар-жоғы да белгісіз.
Бұл жалғыз оқиға емес. Қырғызстан ҰҚК-сі де бұрын Қытайға Қазақстаннан өтпек болған 160 келіден астам (845 дана) киік мүйізін ұстаған болатын.
Бұл жүйені кім бақылайды? Қаншалықты қатаң бақыланып жатыр? Биліктің киікті ресми атуға рұқсат берсек браконьерлік тоқтайды деген болжамы қате болғаны ма?
