Сіз алғыңыз келген несиенің сомасы мен мерзімінің ұзақтығына қарай кредиттік ұйымдар, оның ішінде банк, микроқаржы ұйымдары сақтандыру бойынша міндеттеме артуы мүмкін. Сақтандырусыз да несие алуға болады. Тек ол жағдайда кредит проценті сіз үшін жоғары болып бекітіледі. Осы тұрғыда сақтандырусыз кредит пен сақтандырылған несиенің артық төлемі шамамен бірдей болып шығуы мүмкін. Ондай жағдайда сақтандыру алған дұрыс. Неге?
Қазақстанда кредит те мүлік сияқты мұраға қалдырылады. Яғни, егер сіздің ата-анаңызда немесе жақын туысыңызда несие болып, олар өмірден қайтқан жағдайда, банк сот шешімімен сол несиені өтеуді сіздің мойныңызға арта алады. Ал егер жаңағы несиеде борышкер өмірі сақтандырылған болса, онда банкке өтелмеген қарызды сақтандыру компаниясы төлейді.
Банктің кредитті сақтандыруының классикалық екі үлгісі бар. Біріншісі – борышкер өмірін сақтандыру. Екіншісі – күтпеген жағдайдан сақтандыру.
Борышкер өмірін сақтандыру туралы мәлімет берсек, аты айтып тұрғандай қарыз алушының өмірі сақтандырылады. Егер ол несиені өтеп бітпей жатып көз жұмса, онда қалған қарыз сомасын сақтандыру компаниясы өз мойнына алады. Демек қарыз оның туыстарына өтпейді.
Күтпеген жағдайдан сақтандыру – егер сіз кенеттен жарақат алып, жұмыс істеу қабілетінен айрылған жағдайда сіздің қалған несиеңізді өтеп береді. Бірақ жарақатты сіз мүгедектік туралы анықтамамен растау керексіз.
Сақтандыруға қанша төлейміз?
Банк несиелерінің сақтандыру сыйақысы шамамен несиенің негізгі қарызының 0,4-1,5 пайызы аралығында бекітіледі. Нақты мөлшеріне несие сомасының көлемі, несие мерзімі, кепілзаттың болуы сынды факторлар әсер етеді. Сақтандыру ақысы әр жыл сайын қайта есептелініп отырады. Себебі уақыт өткен сайын сіздің негізгі қарызыңыз азаяды. Соған қатысты сақтандыру ақысы да азайып отырады.
Биылғы жылы еліміздің сақтандыру нарығының көлемі 1,6 триллион теңгеден асты. Оның басым бөлігін мүлікті ерікті сақтандыру секторы құрайды. Өмірді сақтандыру бойынша жасалған келісімшарттың қаржылай сомасы 233 миллиард теңге, күтпеген жағдайда сақтандыру 145 миллиард теңге шамасында.
Қазақстанның сақтандыру нарығы үнемі қозғалыста болып, белсенді дамып келеді. Міндетті сақтандыру сегменті кей кездері шығын көрсетсе де, тұрақтылығын сақтап отыр. Онымен бірге ерікті сақтандыру өнімдеріне де сұраныс жоғары. Осының ішінде кредит беру кезінде сақтандыру көлемі артып келеді.
Сізге банк несиеге қосақтап сақтандыруды ұсынғанда, шартын мұқият талдап алыңыз. Несие бойынша сақтандыру заң бойынша міндеттелмеген. Одан бас тартуға болады. Бірақ сақтандырудан бас тартқан адамға несие бермей қоюға банк те құқылы. Ешкім банкті несие бер деп мәжбүрлей алмайды. Оны да ескеріңіз.
фото: pexels
