2024 жылы ұлттық валюта бағамы айтарлықтай өзгерістерге ұшырап, жылдың басынан соңына дейін 15,5%-ға, яғни 525,11 теңгеге дейін төмендеді. Теңгенің дәл осылай күрт әлсіреуі соңғы рет 2019 жылы тіркелген (15,6%). Data Hub аналитикалық арнасы теңгенің 2024 жылдағы құбылмалы жағдайына талдау жасады.
«2024 жылдың алғашқы үш айында теңге бағамы бір доллар үшін 450 теңге белгісінің айналасында ауытқып, айтарлықтай тұрақты болып қалды. Содан кейін ұлттық валюта айтарлықтай қымбаттай бастады және мамыр айының ортасына қарай бір жылдан астам уақыт ішіндегі максимумына жетті (439,4 теңге)», — деп көрсетілген хабарламада.
Теңгенің сол сәтте нығаюы республикалық бюджетке қажет ақшаны (трансферттерді) беру үшін Ұлттық қордан көп мөлшерде шетел валютасы сатылуымен байланысты болды. Ал маусым айында Ұлттық қордан валютаны сату азайғаннан кейін теңге әлсірей түсті.
Жаздың ортасында «Қазатомөнеркәсіп» акцияларын сатып алу мәмілесіне байланысты шетел валютасы сатылды. Ұлттық қордан шетел валютасын сату қайта басталды. Бұл әрекеттер теңгенің бағамын уақытша қолдап тұрды. Бірақ қолдаулар ұзаққа созылмады. Теңге бұрынғыдай тұрақтылығын жоғалтып, әлсірей берді.
Қараша айында жағдай күрделене түсті. Ұлттық банк теңгені қолдау үшін 1,05 миллиард доллар көлемінде валюталық интервенция жасады. Бұл дегеніміз Ұлттық банк шетел валютасын сатып алып, оны нарыққа сатты. Бұл әрекет сыртқы және ішкі факторлардың әсерінен, әсіресе әлемдік деңгейде доллардың нығаюы мен валюта нарығындағы теңгерімсіздік себебінен жасалғанын түсіндірді.
Қараша айының соңына қарай теңгенің бағамы бір доллар үшін 513 теңгеге жетті.
Желтоқсан айында Ұлттық банк $307,6 млн көлемінде қосымша валюталық интервенция жасады. Сонымен қатар Ұлттық қордан $900 млн көлемінде валюта сатылды. Осыған қарамастан теңге бағамы ай соңына қарай тағы 2,7%-ға әлсіреді. Жыл қорытындысы бойынша теңгенің жалпы әлсіреуі 15,5%-ға жетіп, бұл соңғы алты жылдағы ең жоғары көрсеткіш болды.
2025 жылы қаңтар айында Ұлттық қордан валютаны сату салыстырмалы түрде жоғары деңгейде – $750 млн-нан 8 850 млн-ға дейін болжанады, ал БЖЗҚ-да валютаны сатып алу жоспарланбайды. Data Hub арнасы бұл шешім теңгенің тұрақтылығына көмектесе ме, жоқ па деген сауалдың жауабын уақыт көрсететеді дейді.
Сурет: Pixabay.com
